Z pracownikiem Zakładu Akustyki Politechniki Wrocławskiej rozmawiamy o interface'ach audio, o konwersji AD/DA i kluczowych czynnikach wpływających na jakość dźwięku, o urządzeniach RME oraz testowanym Fireface 400.

Promusic: W interface'ie audio kluczową rolę odgrywa z jednej strony wszechstronność urządzenia, z drugiej jakość. Opisanie tej drugiej jest sporym wyzwaniem, gdyż obrazowe przymiotniki audiofila nie przekonują mnie, jako zbyt intuicyjne i niedokładne. Czy obiektywne możliwości opisu jakości dają pomiary audio?

mgr inż. Arkadiusz Utko: Obiektywny opis urządzeń (poprzez dane pomiarowe) nigdy do końca nie daje pewności jak dane urządzenie będzie odbierane przez użytkowników. Słuch ludzki jest bardzo skomplikowany i mało przewidywalny. Czasami wystarczą bardzo drobne różnice w parametrach, które skutkują bardzo odczuwalną różnicą w postrzeganiu danego urządzenia. Sztandarowym przykładem tutaj mogą być np. wzmacniacze gitarowe i ich charakterystyki przesterowania (z tego tematu pisałem swoją pracę magisterską). Dodatkowym czynnikiem znacznie wpływającym na postrzeganie są warunki psychofizyczne – zmęczenie, stres czy nawet zapach i kolor pokoju, w którym dokonuje się pomiarów (!) oraz wygląd urządzenia. Należy pamiętać, że człowiek przede wszystkim jest wzrokowcem.

Kolejnym czynnikiem utrudniającym przewidzenie zachowania się danego urządzenia jest fakt, że do pomiarów wykorzystywane są zwykle sygnały proste (np. sinus przestrajany czy dwutony itp). Jest to zupełna przeciwność sytuacji rzeczywistej. Najczęściej sygnały odtwarzane/zapisywane przez urządzenia elektroakustyczne są sygnałami złożonymi (mowa, muzyka itd). Stąd nawet bardzo drobne różnice w parametrach (często poniżej błędu pomiarowego danego systemu) w bardzo znaczącym stopniu wpływają na brzmienie danego urządzenia.

Na PWr dr Kozłowski w ramach pracy doktorskiej opracowywał algorytm obiektywnej (pomiarowej) oceny zestawów głośnikowych. Wyniki jego badań można przejrzeć w czytelni biblioteki wydziału elektroniki. Dodam, że udało mu sie częściowo uzyskać wyniki zbieżne ze statystycznymi odpowiedziami słuchaczy. Od razu powiem, że algorytm przez niego wymyślony do najprostszych nie należy i może się okazać, że w większości przypadków nadal dużo lepszą metodą są testy odsłuchowe z wykorzystaniem odpowiednio dużej grupy słuchaczy.

Promusic: Co w konwersji AD/DA ma kluczowe znaczenie dla jakości dźwięku?

Arkadiusz Utko: W przypadku przetworników osobiście zwracam uwagę na kilka parametrów:

- poziom szumów we w pasmie słyszalnym (20Hz-20kHz) bez żadnej krzywej ważenia (np Behringer podaje jedynie z krzywą A),

- maksymalną amplitudę we (daje mi to maksymalną dynamikę przetwornika wraz z poprzednim parametrem). Gdy nie jest podana zaś zaznaczono, że współpracuje z poziomem +4dBu to zakładam, że Vmax=+13dBu (zalecenie AES/EBU),

- CMMR (im wyższe tym większe tłumienie sygnałów niepożądanych indukowanych w kablach sygnałowych),

- charakterystykę przesterowania (czy są układy, które w jakiś sposób ograniczają zjawisko "twardego" przesterowania)

            Raczej nie sprawdzam poziomu THD+N o ile nie przekracza 0,003% – najczęściej wartość około 0,002% to wynik poziomu szumów oraz szumu kwantyzacji samego przetwornika CA. Poza tym zniekształcenia zmieniają się wraz z poziomem sygnału (im mniejsza amplituda tym bliżej szumów i THD wzrasta) oraz częstotliwością. Dużo ważniejszym  niż sam poziom THD jest jego charakter, który można zobaczyć dopiero na analizie FFT. Tego jednak producenci najczęściej nie prezentują (wymagałoby to zamieszczenia w instrukcji dodatkowych kilkunastu stron wykresów zrozumiałych jedynie dla garstki specjalistów).

Promusic: Jak wypada zatem pod tym względem wypada sprzęt RME?

<- Powrót do: Wywiady

Rozmawiał: Tomasz Jankowski