Ludzkie ucho ma wiele słabych stron. Obok braku charakterystyki liniowej ucho ludzkie ma zdolność maskowania jednych dźwięków przez inne.

Zjawisko to polega na tym, że dźwięk o niższym poziomie można zagłuszyć innym, głośniejszym, nawet o innej częstotliwości. Dźwięk cichszy, przy odpowiedniej różnicy poziomów, przestaje być słyszalny. Dowiedziono również, iż aby przywrócić słyszalność zagłuszonemu dźwiękowi, należy zwiększyć jego poziom w większym stopniu, jeśli dźwięk zagłuszający jest dźwiękiem o częstotliwości równej częstotliwości którejś z harmonicznych zagłuszanego.

Zasadniczo zjawisko maskowania nie jest zbyt korzystne, jednak znalazło wiele swoich praktycznych zastosowań. Ot choćby układ redukcji szumów Dolby, lub kompresja plików dźwiękowych do formatu mp3. W przypadku formatu mp3 algorytm kompresji danych usuwa informację o częstotliwościach zagłuszonych, traktując ją jako zbędną. W przypadku mp3 wykorzystuje się również zdolności psychoakustyczne ludzkiego mózgu - usunięte częstotliwości mózg projektuje (odtwarza), a raczej daje nam odczuć jak brzmiały by owe usunięte składowe, gdyby tam były !
Jest to tzw. efekt brakującej częstotliwości fundamentalnej.

W praktyce wygląda to następująco: gdyby do naszych uszu dotarły jednocześnie tony o częstotliwościach na przykład: 300, 450, 600, 750 i 900 herców, usłyszelibyśmy również ton wynikowy o częstotliwości 150 Hz. Słuch nasz traktując te jednoczesne tony jako harmoniczne "wyprodukowałby" częstotliwość fundamentalną, czyli właśnie 150 Hz. Dźwięk taki nazywamy tonem subiektywnym. Fenomen tego zjawiska jest często wykorzystywany w procesorach psychoakustycznych, np. w procesorze (wtyczce) MaxxBass, firmy ks Waves. A pojęcie "dudniący dźwięk" ? słyszeliście pewnie to nieraz..., ale on tak naprawdę nie istnieje. Owo dudnienie powstaje w naszym mózgu. I jest to kolejny wynik słabej strony naszego układu słuchowego, polegającej na niezdolności słuchu do rozdzielenia dwóch dźwięków o bardzo zbliżonych częstotliwościach. Zjawisko to ma miejsce gdy do uszu naszych docierają jednocześnie dźwięki o różnicy częstotliwości rzędu kilku lub kilkunastu herców. Pojawia się wówczas wyraźna pulsacja . W praktyce można spotkać to zjawisko strojąc np. gitarę.

Osoby, które mają duży kontakt z dźwiękiem mogą spotkać się z tzw. zmęczeniem słuchu. Pojawia się ono wtedy, gdy pracuje się zbyt długo przy dużym natężeniu dźwięku. Zmęczenie słuchu powoduje obniżenie czułości słuchu i oznacza konieczność przerwania pracy nad dźwiękiem. Otóż słuch bardzo szybko przyzwyczaja się do zastosowanej korekcji. Należy zachować ostrożność przy dokonywaniu obróbki dźwięku dlatego , że możemy zapędzić się w "ślepą uliczkę" , a efekty długotrwałej pracy z korektorami będą dalekie od oczekiwanych.

Na koniec powtórki o słuchu warto przypomnieć, że graniczna wartość natężenia dźwięku, którą może znieść ludzkie ucho, to ok. 120 dB. Nazywamy ją granicą bólu i jest ona wykładnikiem dynamiki ludzkiego ucha. Działanie na błonę bębenkową powyżej tej wartości może mieć tragiczne skutki.

md

<- Powrót do: Know-How