Kierunkowość jest to opis dający nam informację o czułości mikrofonu w odniesieniu do przestrzeni wokół niego.

Kierunkowość wskazuje nam kierunek, z którego źródło będzie najlepiej słyszalne. Oczywiście opis ten powinien być trójwymiarowy, natomiast ze względu na symetrię osiową mikrofonów producenci podają tylko charakterystykę w płaszczyźnie mikrofonu. Typowe charakterystyki kierunkowe to dookólna (ang. omni-directional), nerkowa/kardioidalna (ang. cardioid), superkardioidalna(ang. supercardioid) i ósemkowa (ang. figure eight). Są jeszcze inne, ale są one rzadko stosowane na scenie, np. mikrofony silnie kierunkowe typu shot-gun

Charakterystyki kierunkowe. Na rysunku przedstawiono kształty tych charakterystyk. Widać, że mikrofony dookólne zbierają dźwięki dookoła siebie równomiernie, natomiast ósemkowe tylko na tzw. osi akustycznej. Jako to się dzieje? Otóż odpowiednio formując membranę, a tak naprawdę formując obudowę. Ponieważ membrana reaguje na ciśnienie akustyczne możemy fale akustyczną „dopuścić” tylko z jednej strony, wtedy mikrofon reaguje na lokalne (punktowe) ciśnienie niezależnie od kierunku rozchodzenia się fali akustycznej. Tak właśnie buduje się mikrofony dookólne (ciśnieniowe). Charakterystykę ósemkową uzyskujemy dając dostęp fali akustycznej z obu stron membrany. Wtedy membrana drga tylko zgodnie z różnicą ciśnień po obu stronach membrany – oś akustyczna jest prostopadła do płaszczyzny membrany. Na różnicę wzdłuż płaszczyzny membrany nie reaguje – i stąd charakterystyka ósemkowa. Pozostałe charakterystyki są złożeniem tych dwóch charakterystyk, np. nerka powstaje poprzez dodanie obu 1:1. W praktyce często jest to jedna membrana z tym , że obudowa posiada otwory od tyłu membrany.

Budowa mikrofonu kardioidalnego – charakterystyczne tylne otwory kształtujące charakterystykę mikrofonu z jedna membraną


Dlatego też często chwytanie kapsuły mikrofonu powoduje niezrozumiałe sprzężenie. Otóż trzymając mikrofon zbyt blisko kapsuły blokujemy dostęp fali akustycznej z tej strony zmieniając w ten sposób kierunkowość mikrofonu z supernerki na nerkową lub nawet dookólną. W droższych mikrofonach studyjnych możemy zmieniać charakterystyki. Tam zamiast obudowy mikrofon na dwie membrany i odpowiednio sumując sygnał uzyskujemy różne charakterystyki kierunkowe. Wszystko by było piękne i proste, ale niestety fale akustyczne słyszalne mają długość fali od 15 m (niskie częstotliwości) do 1,5 cm (wysoki częstotliwości), jest to dość duży zakres zmian. Wiemy też, że wysokie tony są bardziej kierunkowe niż średnie tony, a niskie tony uważa się za bezkierunkowe (rozchodzą się we wszystkich kierunkach tak samo). Zatem nie jest niczym dziwnym, że charakterystyka kierunkowa mikrofonów zmienia swój charakter wraz z częstotliwością!!! Jeżeli np. weźmiemy typowy mikrofon superkardioidalny (np. dynamiczny dla wokalisty) to dla niskich częstotliwości wykazuje on charakterystykę nerkową, a dla wysokich częstotliwości staje się kierunkowy!!!

<- Powrót do: Know-How