W ramach serii artykułów przedstawiamy tematykę nagłośnienia koncertowego w typowych warunkach, jakie można spotkać w polskich klubach. Opierać się będziemy o rozsądny poziom budżetowy.

Kable – balanced czy unbalanced

Każda instalacja teletechniczna jest oparta o urządzenia połączone mnóstwem kabli. Niezależnie od tego czy mamy do czynienia z alarmem, telewizją kablową czy siecią komputerową podstawowym połączeniem elektrycznym jest kabel miedziany, i póki co nie ma innej optymalnej cenowo alternatywy. W technice audio stosuje się dwa rodzaje kabli małosygnałowych, tj. kabli w których sygnał jest na poziomie <1V- są to kable ekranowane niesymetryczne i kable ekranowane symetryczne. Co to znaczy symetryczne i niesymetryczne (z ang. balanced i unbalanced). Otóż kabel niesymetryczny złożony jest z jednej żyły i ekranu. Żyła służy do transmisji sygnału, tak zwany przewód gorący, ekran natomiast stanowi siatkę drucianą oplatającą izolację żyły i mającą za zadanie eliminację zakłóceń elektromagnetycznych. Niestety przy stosowaniu długich połączeń tego typu efektywność ekranowania spada, co objawia się dużym poziomem np. przydźwięku sieciowego.



Dodatkowo taki rodzaj połączeń nie jest odporny na zakłócenia typu impulsowego. Odpowiedzią na tego rodzaju problemy jest kabel symetryczny. Jest on złożony z dwóch żył i ekranu. Cała sztuczka polega na tym, że w jednej żyle transmitujemy sygnał z fazą dodatnią , a w drugiej żyle z fazą ujemną (sygnał odwrócony). Ekran podobnie, jak poprzednio ma za zadanie eliminację zakłóceń. Więc, w czym tkwi tajemnica? Na początku trzeba powiedzieć jasno, że aby skorzystać z właściwości kabla symetrycznego trzeba stosować źródła sygnału symetrycznego i odbiorniki sygnał symetrycznego!!! Bez tego efekt zwiększonej odporności na zakłócenia znika, tj. mamy sytuację jak z kablem niesymetrycznym. Otóż zasada działania takiego połączenia jest oparta o odejmowanie sygnałów transmitowanych w odbiorniku. W przypadku braku zakłóceń sygnał wynikowy Uwyj=U1-(-U1), bo w przeciwfazie, zatem Uwyj=2*U1. Gdy pojawi się zakłócenie zaindukuje się ono w obu żyłach z tą sama fazą! Zatem w odbiorniku otrzymamy napięcie Uwyj=U1+zakl-(-U1+zakł), co daje w efekcie Uwyj=2*U1 – zakłócenie zostało wyeliminowane.




Gdzie stosujemy kable symetryczne i niesymetryczne: Kable niesymetryczne stosujemy tam gdzie mamy do czynienia z dużym poziomem sygnału i niewielkimi długościami kabli (3-5m), zatem podłączamy nimi gitary, elektroniczne instrumenty klawiszowe. Elementy domowego HI-FI czy kina domowego też są połączone tego typu kablami. Poziom sygnału tych źródeł dochodzi do 0 dB. Kable symetryczne stosujemy wszędzie indziej, to znaczy do podłączania mikrofonów (bardzo mały sygnał rzędu mV) i tam gdzie mamy dłuższe połączenia, np. konsoleta oddalona o 20m. Wszystko byłoby już idealnie, ale jak podłączyć klawisz bezpośrednio do takiej konsolety? Otóż w tym celu stosujemy di-box (ang. direct box). Jest to urządzenie przetwarzające sygnał niesymetryczny na symetryczny. Schemat blokowy takiego urządzenia pokazano na rysunku (aktywny). W wersji pasywnej jest to specjalny transformator.

<- Powrót do: Artykuły

Adam Michalski