Tutaj też zbliżamy się do chyba najbardziej charakterystycznej cechy jazzu – improwizacji.

Najkrócej, improwizacja to spontaniczny i kreatywny proces tworzenia muzyki już w trakcie gry. Jednak sporo jazzmanów uważa improwizację za „szybkie komponowanie”. Lub też odwrotnie – komponowanie to „powolna improwizacja”. Z której strony by nie patrzeć, improwizacja odgrywa kluczową rolę w muzyce jazzowej (w przeciwieństwie do klasyki, gdzie jest ograniczona jedynie do małych zmian dynamiki i frazowania) choć jest to też zależne od gatunku i epoki.

Chyba najmniej jest improwizacji w latach trzydziestych – w swingujących big bandach panowała duża dyscyplina interpretacyjna, oprócz partii solowych od muzyków wymagało się ścisłego podążania za partyturą. Okres dominacji podejścia improwizowanego to zaś lata sześćdziesiąte i free jazz – muzyka praktycznie bez kompozycji, gdzie wszystkie instrumenty improwizują kolektywnie.

Pierwszym stricte „jazzującym” gatunkiem muzycznym był ragtime. Jego rozwój przypadł na koniec XIX wieku, kiedy to emancypacja niewolników w USA pozwoliła im wreszcie na zdobycie jako takiego wykształcenia. Nadal jednak status ludności murzyńskiej pozwalał jedynie na podejmowanie pracy fizycznej. Z trzema wyjątkami – czarny mógł zostać księdzem, nauczycielem lub muzykiem. Dlatego też wielu podejmowało nauki na akademiach muzycznych i szkoliło się w grze klasycznej, przeważnie na fortepianie.

Czarni pianiści nie byli mile widziani w salach koncertowych, jednak często można ich było spotkać na występach minstreli czy w wodewilu. Grali także po rozmaitych knajpach i barach (przeważnie podłego gatunku), często też w domach publicznych.

Krzysztof Basiński

<- Powrót do: Artykuły